JACHTOMANIA
wszystko o żeglarstwie

Locja

Dział wiedzy opisujący drogi wodne (rzeki, jeziora, kanały), niebezpieczeństwa żeglugowe, budowle hydrotechniczne oraz oznakowanie szlaków żeglownych

Szlak Żeglowny

To pasmo na drodze wodnej, na którym może odbywać się bezpieczne i swobodne ruch żeglugowy statków.

Na rzekach szlak biegnie wraz z nurtem – od źródła do ujścia. Na innych akwenach - z południa na północ i ze wschodu na zachód.

Jeziora

Wyróżniamy trzy podstawowe rodzaje jezior:

  • rynnowe (Ryńskie, Mikołajskie, Tałty) - długie, wąskie i głębokie
  • morenowe (Mamry, Śniardwy, Niegocin) - płytkie, szeroko rozlane
  • sztuczne (Zalew Zegrzyński, Zalew Sulejowski)

Kanały

Kanały to sztuczne drogi wodne, łączące rzeki lub jeziora.
Na większości kanałów obowiązuje zakaz pływania pod żaglami, a na wielu z podniesionym masztem ze względu na przecinające je mosty i linie wysokiego napięcia.

Rzeki

To naturalne cieki wodne, płynące w wyżłobionym korycie, od źródła do ujścia.

 

Rzeki naturalne są bardzo trudne do żeglugi, wiją się meandrami, często zmieniając swoją głębokość i szerokość.

Rzeka nieuregulowana

czyli rzeka naturalna.

 

Miejscem najlepszym do żeglugi jest nurt (zaznaczony na rysunku poniżej czarną kreską ze strzałkami), tam woda płynie najszybciej i tam położone są najgłębsze miejsca  - plosa (głębie).

Na wypukłym brzegu zakola (meandra) odkłada się  niesiony przez nurt muł i tworzą się wypłycenia - odsypisko, przymulisko. Gdy woda odbije się od wklęsłego brzegu meandra i biegnie pod przeciwny brzeg omija pewne miejsca na rzece i tam na dnie pozostaje więcej mułu (słabszy prąd nie zabiera go aż tak dużo jak na linii nurtu). Tworzą się tam mielizny (ławice).

A - ławica
B - ploso (głębia)
C - przemiał
D - przymulisko
E - odsypisko
F- ploso
G - ploso
H - przykosa

„Czytanie wody”

Żeby pływać bezpiecznie po rzece musimy umieć rozpoznać co kryje się pod lustrem wody, gdzie i jakie przeszkody czyhają na nasz jacht.

A -  warkocz – nad nurtem - drobne, regularne falki, takie jak podczas szkwału na jeziorze
B - wir – głębia - okrągłe, spiralne fale, takie jak tworzą się w kubku z herbatą gdy mieszamy ją łyżeczką
C – zwara – podwodna przeszkoda (kij, kamień)  - okrągłe fale rozchodzące się za przeszkodą
D – bystrze - nurt

Rzeka uregulowana

Aby rzeka była bardziej przystępna dla żeglugi ludzie zaczęli podporządkowywać sobie naturę i "prostować" rzeki. Brak meandrów to brak odsypisk, mielizn i przykos. Zaczęto wzmacniać brzeg, tak aby nurt nie podmywał bardzie zakola i nie przenosił mułu w inne miejsce. Do tego wykorzystano opaski, ostrogi i tamy równoległe.
  • Opaska -  wzmocnienie brzegu, dawniej drewniane paliki wbijane wzdłuż linii brzegowej, obecnie najczęściej betonowe "krawężniki" rzeki.
  • ostroga -  wał wybudowany w poprzek rzeki zwalniający nurt i zmniejszający siłę uderzania wody o brzeg
  •  tamy równoległe -połączenie poprzecznych wałów zatrzymujące nurt z dala od brzegu

Budowle hydrotechniczne

  • Jaz
  • Śliza
  • Pochylnia

Jaz

budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki.

Śluza

budowla hydrotechniczna wznoszona na kanałach żeglownych, rzekach oraz pomiędzy jeziorami, umożliwiająca podczas żeglugi pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające (np. statki, barki, jachty).

Działanie śluzy jest bardzo proste.

Wewnątrz śluzy woda podnosi się lub opada wyrównując poziom wody zza wrót. Jak poziom wody jest za wysoki otwierany jest wylot wody (jak korek w wannie) i woda opada. Jak poziom wody jest za niski to otwiera się wlot wody (tak jakby kran). Gdy woda osiągnie pożądany poziom odpowiednie wrota są otwierane i jachty wpływają lub wypływają ze śluzy.

Zasady zachowania w śluzie

  • Przy zbliżaniu się do śluzy należy zmniejszyć prędkość,
  • Należy zrzucić żagle i położyć maszt
  • Do śluzy wolno wpływać dopiero po zapaleniu się zielonego światła
  • Należy wcześniej wyłożyć na burty odbijacze
  • W śluzie cumujemy nabiegowo
  • Należy stosować się do poleceń obsługi śluzy

Pochylnia

budowla hydrotechniczna umożliwiająca pokonywanie znacznej różnicy wysokości pomiędzy zbiornikami widnymi za pomocą specjalnych platform (wagoników) toczących się po szynach.
Ta metoda transportu stosowana jest na Kanale Elbląskim.

Oznakowanie szlaku żeglownego

Szlak żeglowny jest jak ulica w mieście, są na niej skrzyżowania, zakręty, miejsca niebezpieczne. I tak samo jak na drodze dla samochodów, na szlaku wodnym znajdują się liczne znaki ułatwiające nam pływanie po nim i ostrzegające nas przed  przeszkodami.
Szlak żeglowny oznakowany jest za pomocą boi, tyk wbitych w dno lub znaków na brzegu.
Znaki (boje) różnią się nie tylko kolorami ale i kształtami. Bary są dobrze widoczne nawet z dużej odległości (płynąc z daleka można określić czy boja jest zielona czy czerwona) ale czasami kolory bledną od słońca. Także po zmroku (a na śródlądziu wolno nam pływać do 1 godziny po zachodzie słońca) kolory też są słabo widoczne. Łatwiej jest wtedy określić kształt boi.

Prawa strona szlaku

Czerwony walec

Lewa strona szlaku

zielony stożek

Rozgałęzienie szlaku

Kula w poziome zielono czerwone pasy

Bezpieczna woda (środek szlaku)

 

 

 

 

Kula w pionowe biało czerwone pasy

Odosobnione niebezpieczeństwo

 

 

 

 

Dwie czarne kule na podstawie w poziome czarno czerwone pasy

Akwen zamknięty dla ruchu żeglownego

Żółte pławy w dowolnym kształcie

Wyjście szlaku z jeziora lub innej drogi wodnej

najczęściej spotykany przy wejściu/wyjściu z kanału

Położenie szlaku żeglownego przy brzegu

przy lewym brzegu                                                          przy prawym brzegu

Przejście szlaku żeglownego od jednego brzegu do drugiego

z lewego na prawy                                                          z prawego na lewy

Oznakowanie miejsc niebezpiecznych

A - znak dzienny miejsca niebezpiecznego przy lewym brzegu.
B - znak dzienny miejsca niebezpiecznego przy prawym brzegu. - światło czerwone rytmiczne parzyste
C - znak dzienny miejsca niebezpiecznego - rozgałęzienie szlaku.
D -  przy znaku oznacza znak nocny

Znaki kardynalne

Służą do oznakowania miejsc niebezpiecznych - mielizny, kamienie, zatopione jachty itp.

Nie zawsze ustawione są wszystkie cztery znaki dookoła niebezpieczeństwa. Czasami jest tylko jeden lub dwa i trzeba wiedzieć z której strony należy przepłynąć aby ominąć przeszkodę.

 

Powinno znać się nie tylko znak szczytowy "kardynałki" ale także kolory pasków. Z daleka nie widać jak ułożone są trójkąty na wierzchołku. Niestety paski też nie zawsze są widoczne. Czasami najniższy znajduje się pod wodą.

Znak północny

Oba stożki wskazują kierunek północny (do góry) i tam też znajduje się czarny pasek na podstawie znaku

Znak południowy

Oba stożki wskazują kierunek południowy (do dołu) i tam też znajduje się czarny pasek na podstawie znaku

Znak wschodni

Tzw. „GRUBA RUSKA” – stożki skierowane wierzchołkami na zewnątrz i wskazują położenie dwóch czarnych pasków na podstawie znaku.

Znak zachodni

Tzw. „CHUDA FRANCUSKA” – stożki skierowane wierzchołkami do wewnątrz i wskazują położenie czarnego paska na podstawie znaku.

Przykład oznakowania szlaku

Wybrane znaki żeglugowe

Znaki zakazu

Znaki nakazu

Znaki ograniczenia

Znaki zalecenia

Znaki informacyjne

Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW