JACHTOMANIA
wszystko o żeglarstwie

Meteorologia

- nauka o atmosferze ziemskiej

Czym zajmuje się meteorologia?

Bada ona i opisuje zjawiska atmosferyczne, które określają pogodę i klimat danego obszaru

Pogoda

Klimat

Jest to stan fizyczny atmosfery ponad danym miejscem na kuli ziemskiej.
średni stan pogód obserwowanych w ciągu kilkudziesięciu lat

Elementy pogody

  • temperatura powietrza
  • ciśnienie atmosferyczne
  • wiatr
  • widzialność
  • opady atmosferyczne
  • wilgotność powietrza (względna i bezwzględna)
  • nasłonecznienie
  • zachmurzenie

Temperatura

Jest to wielkość fizyczna określająca stopień nagrzania powietrza.

 

Wyraża się ją w stopniach:

  • Celsjusza (ºC), 
  • Fahrenheita (ºF) 
  •  lub Kelvina (ºK)

 

Mierzona za pomocą termometrów , głównie rtęciowych

Opady atmosferyczne

Opady pionowe to między innymi:
śnieg
deszcz
grad
Do opadów pionowych zaliczana jest też virga - opad, który nie dociera do powierzchni Ziemi, w ulega wysuszeniu (wyparowaniu) w gorącym powietrzu.

Ciśnienie atmosferyczne

Jest to ciśnienie wywierane na powierzchnię Ziemi przez ciężar atmosfery.

Wyraża się je w :

  • milimetrach słupa rtęci (mm Hg)
  • lub w hektopaskalach (hPa).

 

Mierzy się je przy pomocy barometrów.

Układy ciśnienia

Objawy wyżu i niżu

NIŻ

  • Ciepłe powietrze zawierające o dużej wilgotności bezwzględnej unosi się i ochładza, w związku z czym skondensowana para wodna skrapla się w postaci deszczu

WYŻ

  • Chłodne powietrze o niskiej zawartości pary wodnej (małej wilgotności bezwzględnej) opada i ulega nagrzaniu a przez to i osuszeniu

Wiatr

Poziomy ruch mas powietrza, wiejący od wyżu, czyli od ośrodka wysokiego ciśnienia na powierzchni Ziemi, do niżu, czyli ośrodka niskiego ciśnienia. Im większa różnica ciśnień tym wiatr jest silniejszy.

 

To tak jak z nadmuchanym balonikiem. Wewnątrz mamy wysokie ciśnienie, na zewnątrz niskie - powietrze wydostające się z balonika przez otwór to nic innego jak wiatr. Im mocniej napompowany balonik tym powietrze szybciej z niego ucieka i ruch tego powietrza jest bardziej wyczuwalny.

Jego prędkość i kierunek ocenia się za pomocą wiatromierza.

 

Miarą siły wiatru jest jego prędkość, (m/s lub km/h).

Często też określa się ją za pomocą 13-sto stopniowej (0-12) skali Beauforta.

Skala Beauforta

Zakłócenia siły i kierunku wiatru

Odbicie
Zmiana kierunku wiatru odbitego od wysokiego brzegu lub lasu

 

 

 

Zakłócenia kierunku wiatru przez przeszkodę

Dysza
Wzmocnienie siły wiatru w przewężeniu (przesmyk między jeziorami, przecinka w zalesionym brzegu)

 

 

 

 

 

 

Zakłócenia siły wiatru spowodowane prądami wznoszącymi

Bryzy

Wiatry lokalne, wywołane dobową różnicą temperatury pomiędzy lądem a zbiornikiem wodnym.
Bryza dzienna (morska)
W dzień ląd szybko się nagrzewa i już kilka godzin po wschodzie słońca osiąga wyższą temperaturę niż woda. Ciepłe powietrze nad lądem unosi się. Powstają prądy wznoszące które wywołują górny wiatr gdzie powietrze znad lądu przemieszcza się nad wodę. Ciśnienie nad wodą podwyższa się, a nad lądem obniża. Powstała różnica ciśnień wywołuje wiatr powierzchniowy wiejący od wody w kierunku lądu.
Bryza nocna (lądowa)
Nocą sytuacja ulega zmianie, woda dłużej zachowuje ciepło, a ląd szybko stygnie. Ten sam mechanizm: cieplejsze powietrze znad wody unosi się i górą napływa nad ląd wywołując wzrost ciśnienia. Powstała różnica ciśnień powoduje wiatr powierzchniowy wiejący od lądu (gdzie panuje wyższe ciśnienie) w kierunku wody.
Bryza jeziorowa
Często występującym zjawiskiem podczas ciepłych, słonecznych dni jest dzienna bryza jeziorowa - słaby przybrzeżny wiatr lokalny, pozwalający na żeglowanie w dzień bezwietrzny w okolicy brzegów jeziora jednym halsem.

Chmury

Chmura to zbiór drobnych kropelek wody lub kryształków lodu, kurzu, piasku itp. zawieszonych w atmosferze, na pewnej wysokości nad powierzchnią Ziemi
Rozmieszczenie chmur
Poniżej znajdują się zdjęcia różnych rodzajów chmur, jednak w rzeczywistości nie muszą dokładnie tak wyglądać, a do ich rozpoznania potrzebne jest także określenie czy są położone nisko czy wysoko.
Cirrus
Cirrocumulus
Cirrostratus
Altocumulus
Altostratus
Nimbosratus
Stratocumulus
Stratus
Cumulus
Cumulonimbus

Szkwał

Silne, pionowe uderzenie wiatru doskonale widać go na powierzchni wody, wywołuje pofalowanie w drobną łuskę i zmianę koloru wody

Biały szkwał

- nagły i porywisty wiatr nadchodzący z jasnego, błękitnego nieba,  jego jedyną zapowiedzią są krople zawieszone w powietrzu nad wodą i załamujące się fale widoczne jako biaława zawiesina.

 

 

Zgodnie z tą definicją "białe szkwały" na Mazurach z przed kilku lat (najsłynniejszy w 2007 roku) nie były faktycznym białym szkwałem (ang. "white squall") , a jedynie silną burzą. Nadejście owych "szkwałów" poprzedzone było pojawieniem się na niebie rozbudowanych Cumulonimbusów.

Cumulonimbus

Chmura burzowa, gęsta,  rozbudowana pionowo na wysokość kilku lub kilkunastu kilometrów, niekiedy w kształcie wieży, o górnej powierzchni gładkiej, zakończonej kopulasto lub kalafiorowato, bądź w postaci bardziej rozbudowanej w piętrze wysokim, przypominająca olbrzymie kowadło lub grzyb. Jej kołnierz burzowy wywołuje dodatkowe wiry powietrza. Wiry te nazywane są szkwałami .

Przebieg burzy

  • Jest ciepło, duszno, powietrze stoi
  • W oddali pojawia się Cumulonimbus, słychać grzmoty
  • Zaczyna wiać w kierunku chmury
  • Cisza przed burzą – na około 10 min przed nadejściem burzy wiatr cichnie
  • Siny szkwał od trony chmury
  • Zaczyna padać ulewny deszcz, któremu towarzyszą wyładowania atmosferyczne

Mgła

To zawiesina mikroskopijnych kropelek wody występująca tuż nad powierzchnią Ziemi.

Fronty atmosferyczne

Front atmosferyczny to granica między powietrzem ciepłym (niżem) a powietrzem chłodnym (wyżem).

Przejście frontu zapowiada zazwyczaj zmianę pogody.

Front ciepły

Powstaje gdy ciepłe powietrze przemieszcza się i nasuwa się na powietrze chłodne.
Zmiana ta następuje powoli. Im dalej od linii frontu tym jego objawy są słabsze i jak widać na rysunku powyżej najpierw pojawiają się chmury wysokie - Cirrus, następnie średnie aż do niskich i po nich następuje właściwe przejście frontu.
Cechy frontu ciepłego
  • Spadek ciśnienia
  • Wzrost temperatury
  • Osłabienie i zmiana temperatury
  • Duże zachmurzenie
  • Długie opady deszczu o różnym natężeniu

Front chłodny

Powstaje gdy chłodne powietrze przemieszcza się i wbija pod powietrze ciepłe. Zimne powietrze przemieszcza się szybciej od powietrza ciepłego i dlatego zmiana pogody następuje w tym przypadku o wiele szybciej, gwałtowniej.
Jak widzimy na rysunku, chmury budują się za linią frontu. Ciepłe powietrze jest wypychane do góry i schładzane przez wbijające się pod nie powietrze zimne. To unoszące się ciepłe powietrze wraz z ochładzaniem staje się bardziej wilgotne i następuje tworzenie się rozbudowanych chmur pionowych - Cumulonimbusów, które widać z daleka przed przejściem frontu. Ze względu na kierunek wiatru tworzące się wysoko chmury są odsuwane od linie frontu i stąd charakterystyczny kowadłowaty kształt chmury Cumulonimbus.
Cechy frontu chłodnego
  • Wzrost ciśnienia
  • Gwałtowny spadek temperatury
  • Zmiana kierunku i duży wzrost siły wiatru
  • Często występują burze, ulewne deszcze i silne szkwały

Front zokludowany

Powstaje gdy szybko przemieszczający się front chłodny dogoni front ciepły . Występują wtedy zjawiska charakterystyczne dla obu frontów czyli "wszystko się  może zdarzyć" :)

Prognozy pogody

Źródła:

  • Kapitanat lub bosmanat portu,
  • Radio,
  • Telewizja,
  • Prasa,
  • Telefony komórkowe,
  • Internet (www.meteo.pl)

Mapa synoptyczna.

Chyba nie wymaga tłumaczenia ;) każdy choć raz oglądał prognozę pogody w telewizji,

Prognoza pogody ze strony ICM (Interdyscyplinarne Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego). Za pomocą wykresów przedstawione są różne elementy pogody.
na stronie ICMu znajduje się przy każdej prognozie legenda do wykresu tak aby każdy poradził sobie z jej odczytaniem.

Przewidywanie pogody

Polega na obserwacji zjawisk atmosferyczny , porównywaniu ich zmian i wyciąganiu wniosków.

Niektórzy nazywają to „wróżeniem z fusów”, ale to chyba nie do końca prawda. Kto nie pamięta stwierdzenia, "że będzie padać, bo ptaki nisko latają". Zabobon? Nie do końca! Gdy zbliża się deszcz, to powietrze robi się wilgotne i ciężkie i ta jakby 'wilgoć' osadza się na skrzydełkach latających owadów. A skoro owady latają nisko, to polujące na nie ptaki też żerują tuż nad powierzchnią ziemi. Podobnie można by wytłumaczyć wszystkie występujące w przyrodzie zjawiska świadczące o zmianach pogodowych.

Ciśnienie

  • Wzrost ciśnienia łączy się z poprawą pogody, ustąpieniem mgły, osłabieniem siły wiatru
  • Stałe wysokie ciśnienie wróży ustabilizowanie ładnej pogody
  • Szybki wzrost ciśnienia może zwiastować sztorm

Słońce i Księżyc

  • Czerwony wschód słońca wróży deszcz,
  • Czerwony zachód zwiastuje ładną pogodę
  • Purpurowe wschody i zachody słońca – silne wiary
  • Halo wokół Słońca lub Księżyca - deszcze
  • Pełni Księżyca zazwyczaj towarzyszy ładna pogoda
  • Czerwony Księżyc – wiatr
  • Bladożółty Księżyc - deszcz

„Kiedy Słońce krwawo wschodzi
w marynarzu bojaźń rodzi,
Lecz gdy czerwień o zachodzie
wie marynarz o pogodzie”

Tęcza

  • W godzinach porannych zwiastuje kolejną porcję opadów
  • W godzinach wieczornych – poprawa pogody

Wiatr

  • Stały wiatr zachodni podczas niepogody wróży utrzymanie się jej,
  • gwałtowna zmiana kierunku wiatru, który wiał niezmiennie przez kilka dni, na ogół zapowiada pogorszenie pogody
  • Silny wiatr w czasie opadu zapowiada jego koniec
  • Zanik wiatru wieczorem i budzenie się go po wschodzie Słońca zwiastuje dobrą pogodę

Chmury - cirrusy

  • Nadciągające od zachodu cirrusy , a za nimi pojawiające się chmury niższe sygnalizują pogorszenie pogody,
  • Rzadko porozrzucane po niebie cirrusy (lub nadchodzące ze wschodu) zwiastują utrzymanie się dobrej pogody

W Polsce dominują wiatry zachodnie, w związku z tym na ogół cirrusy zapowiadają jednak zmianę pogody na gorsze :(

„Cirrus na niebie,
Pogoda się...

                                      ...popsuje"

Chmury - cumulusy

  • Gęstniejące lub pokrywające cało niebo alto- lub cirrocumulusy zapowiadają przelotne opady i silne wiatry
  • Cumulusy pojawiające się koło południa i znikające wieczorem zwiastują dobra pogodę
  • Cumulonimbus świadczy o nadchodzącej burzy lub sztormie

Inne oznaki

Dobrej pogody:

  • Poranna rosa
  • Dym unoszący się pionowo do góry

 

Zmianę pogody na gorszą:

  • Dym ścielący się nisko przy dobrej pogodzie
  • Bóle reumatyczne kapitana ;)
Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW